2009 Türkiye’sinde ifade özgürlüğünün en önemli ayaklarından olan basın özgürlüğü alanındaki ihlaller artarak devam etmektedir.
Ocak- Eylül 2009 döneminde tespitlerimize göre 19 basın-yayın organı kapatıldı, 18 basın-yayın organı engellenip toplatıldı. Tutuklu Gazetecilerle Dayanışma Platformu verilerine göre ise 34 gazeteci ve yazar halen cezaevinde bulunmakta.
Basına yönelik bu iç karartıcı tablo ortada iken, Doğan Medya Grubu’na 2009 yılında kesilen toplam 4 milyar 581 milyon TL vergi cezası baskının başka yöntemlerle sürdürüldüğünü gösterdi. Her gerçek ve tüzel kişi vergi yükümlülüğünü elbette yerine getirmelidir, ancak vergi cezası bir faaliyeti veya bir grubu yok etmek veya sindirmek amaçlı olarak kullanılıyorsa burada siyasal bir arka plan olduğu anlaşılmaktadır. Hükümetlerin basını yanına çekme veya kontrol altına alma faaliyetleri öteden beri basın özgürlüğü alanındaki en önemli sorundur. Bugünkü hükümet de aynı yöntemi izlemektedir. Anlaşıldığı kadarıyla hükümetin bu politikasına direnen Doğan Medya Grubu’na bunun cezası çektirilmek istenmektedir.
Basın özgürlüğü alanındaki hukuki baskı öteden beri devam etmektedir. Hükümet muhalif Kürt ve sosyalist basını hukuksal araçlar ile kapattırıp engellemektedir. Hukuksal araçların yetmediği yerde ise Doğan Medya Grubu’nda olduğu gibi başka araçlar devreye konmaktadır. AK Parti hükümeti zamanında 2006 yılında değiştirilerek ağırlaştırılan Terörle Mücadele Kanunu’nun 6. maddesi ile 2004 yılında çıkarılan yeni Basın Kanunu’nun 19 ve 25. maddeleri hukuksal açıdan basın özgürlüğü üzerindeki en önemli yasakları oluşturmaktadır.
Demokratikleşme sürecinde basın özgürlüğü önündeki bu yasakçı hukuksal düzenleme ve siyasal zihniyet değişmek zorundadır. Aksi halde çağdaş ve özgürlükçü dünya ile aramızdaki mesafe giderek açılacaktır.
İNSAN HAKLARI DERNEĞİ
Ocak – Eylül 2009 Döneminde Kapatma, Toplatma Ve Para Cezasına Uğrayan Yayın Organları
|
Analiz Gazetesi |
1 ay kapatma |
6. sayısı toplatıldı |
|
Ayrıntı Gazetesi |
1 ay kapatma |
5. sayısı toplatıldı |
|
Azadiya Welat Gazetesi |
1 ay kapatma |
|
|
Bağımsızlık, Demokrasi, Sosyalizm için Yürüyüş Dergisi |
1 ay kapatma |
178. sayısı toplatıldı |
|
Bağımsızlık, Demokrasi, Sosyalizm İçin Yürüyüş Dergisi |
1 ay kapatma |
193. sayısı toplatıldı |
|
Doğan TV Holding A.Ş, D Yapım Reklamcılık ve Dağıtım A.Ş, Doğan Prodüksiyon Hizmetleri A.Ş |
2009 Şubat ayında 826 milyon TL vergi cezası verildi |
|
|
2009 Eylül ayında 3 milyar 755 milyon TL vergi cezası verildi |
|
|
|
Emperyalizme ve Oligarşiye Karşı Yürüyüş Dergisi |
|
6. sayısı toplatıldı |
|
1 ay kapatma |
8. sayısı toplatıldı |
|
|
1 ay kapatma |
13. sayısı toplatıldı |
|
|
Ezilenlerin Sosyalist Alternatifi Atılım Gazetesi |
1 ay kapatma |
14. sayısı toplatıldı, internet sitesinin yayını bir ay süreyle engellendi |
|
1 ay kapatma |
4 Mayıs 2009 tarihli sayısı toplatıldı |
|
|
1 ay kapatma |
16 Mayıs 2009 tarihli sayısı toplatıldı |
|
|
1 ay kapatma |
11 Eylül 2009 tarihli sayısı toplatıldı |
|
|
1 ay kapatma |
5 Eylül 2009 tarihli sayısı toplatıldı |
|
|
Günlük Gazetesi |
1 ay kapatma |
1 Haziran 2009 tarihli sayı nedeniyle |
|
1 ay kapatma |
2 Haziran 2009 tarihli sayı nedeniyle |
|
|
1 ay kapatma |
22 Ağustos 2009 tarihli sayı nedeniyle |
|
|
Halk için Devrimci Demokrasi Gazetesi |
1 ay kapatma |
154. sayısı toplatıldı |
|
İşçi Köylü Gazetesi |
1 ay kapatma |
45. sayısı toplatıldı |
|
Özgür Mezopotamya Gazetesi |
1 ay kapatma |
|
|
Rojev Gazetesi |
1 ay kapatma |
|
|
Tunceli Belediyesi billboard afişleri |
|
Toplatıldı. |
Haftalık yayın yapan Ayrıntı Gazetesi’ne, İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından gazetenin 24-30 Ocak 2009 tarihli 5. sayısında “yasadışı örgüt propagandası yapıldığı” gerekçesiyle 5187 Sayılı Basın Kanunu’nun 25/2 Maddesi uyarınca bir aylık kapatma cezası verildi. Mahkeme ayrıca gazetenin 5. sayısına el konulmasına da karar verdi.
Tunceli Belediyesi’nin 5 yıllık faaliyetlerinin yer aldığı billboard afişlerinde “Dersim Belediyesi” yazıldığı haberlerinin basına yansıması üzerine, Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığı “Dersim Belediyesi” adıyla “örgüt propagandası” yapıldığını iddia ederek afişlerin toplatılması için Şubat ayında Tunceli Sulh Ceza Mahkemesi’ne başvurdu. Savcılığın başvurusunu yerinde gören Tunceli Sulh Ceza Mahkemesi, ‘örgüt propagandası’ yapıldığı gerekçesiyle afişlerin toplatılması karar verdi.
İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesi 22 Şubat 2009’da Emperyalizme ve Oligarşiye Karşı Yürüyüş Dergisi’nin 6. sayısının, derginin 20. ve 24. sayfalarında yer alan yazılarda “yasadışı örgüt propagandası yapıldığı” iddiasıyla toplatılmasına karar verdi.
Haftalık olarak yayın yapan Analiz Gazetesi’ne 28 Şubat 2009’da İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından gazetenin “basın yoluyla yasadışı örgüt propagandası yaptığı” iddiasıyla TMY’nin 6. maddesi uyarınca bir ay kapatma cezası verildi. Ayrıca gazetenin 6. sayısına da el konulmasına karar verildi. Kapatma kararına gerekçe olarak gazetenin 28 Şubat-6 Mart 2009 tarihli 6. sayısının 5. ve 6. sayfalarındaki “Amerika’nın Obama’sı da Bush gibi şiddeti esas alacak” başlıklı yazı gösterildi.
Emperyalizme ve Oligarşiye Karşı Yürüyüş Dergisi’nin yayını, derginin 8 Mart 2009 tarihli 8. sayısında yer alan haberler nedeniyle, 9 Mart 2009’da İstanbul 14.Ağır Ceza Mahkemesi tarafından bir ay süreyle durduruldu. Mahkeme derginin 8. sayısının toplatılmasına da karar verdi.
4 Nisan 2009’da İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesi, haftalık yayınlanan Ezilenlerin Sosyalist Alternatifi Atılım Gazetesi’nin 4 Nisan 2009 tarihli 14. sayısının TMY’nin 7/2. maddesi uyarınca toplatılmasına ve gazetenin yayının 1 ay süreyle durdurulmasına; gazetenin internet sitesi olan atilim.org’un da yayınının bir ay süreyle engellenmesine karar verdi.
5 Nisan 2009’da İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesi, haftalık yayınlanan Bağımsızlık, Demokrasi, Sosyalizm için Yürüyüş Dergisi’nin 5 Nisan 2009 tarihli 178. sayısının Terörle Mücadele Yasası’nın (TMY) 7/2. maddesi uyarınca toplatılmasına ve derginin yayınının bir ay süreyle durdurulmasına karar verdi.
10 Nisan 2009’da yayına başlayan ve haftalık yayınlanması planlanan Özgür Mezopotamya Gazetesi’nin yayını 11 Nisan 2009’da İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından, gazetede “yasadışı örgüt propagandası yapıldığı” iddiasıyla TMY’nin 7/2. maddesi uyarınca bir ay süreyle durduruldu.
11 Nisan 2009’da İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi Azadiya Welat Gazetesi’ne, gazetede “yasadışı örgüt propagandası yağıldığı” iddiasıyla Terörle Mücadele Yasası’nın (TMY) 7/2. maddesi uyarınca bir ay kapatma cezası verdi.
27 Nisan 2009’da İstanbul 12. Ağır Ceza Mahkemesi Kürtçe günlük yayınlanan Rojev Gazetesi hakkında, gazetenin 16 Nisan 2009 tarihli sayısında “yasadışı örgüt propagandası yapıldığı” gerekçesiyle bir ay yayın durdurma cezası verdi.
4 Mayıs 2009’da İstanbul 12. Ağır Ceza Mahkemesi, haftalık yayınlanan Ezilenlerin Sosyalist Alternatifi Atılım Gazetesi’nin 4 Mayıs 2009 tarihli sayısının Terörle Mücadele Yasası’nın (TMY) 7/2. maddesi uyarınca toplatılmasına ve gazetenin yayının 1 ay süreyle durdurulmasına karar verdi.
İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi 26 Mayıs 2009’da, iki haftada bir yayınlanan Halk için Devrimci Demokrasi Gazetesi’nin 20–31 Mayıs 2009 tarihli 154. sayısında yer alan “HKO gerillaları ile kolluk güçleri çatıştı” başlıklı haberde “yasadışı örgüt propagandası yapıldığı” iddiasıyla Terörle Mücadele Yasası’nın (TMY) 7/2. maddesi uyarınca gazetenin yayının bir ay süreyle durdurulmasına ve gazetenin son sayısının toplatılmasına karar verdi.
5 Haziran 2009’da İstanbul 11. Ağır Ceza Mahkemesi, haftalık yayınlanan Ezilenlerin Sosyalist Alternatifi Atılım Gazetesi’nin 16 Mayıs 2009 tarihli sayısının Terörle Mücadele Yasası’nın (TMY) 7/2. maddesi uyarınca toplatılmasına ve gazetenin yayının 1 ay süreyle durdurulmasına karar verdi.
8 Haziran 2009’da İstanbul 12. Ağır Ceza Mahkemesi, Günlük Gazetesi hakkında gazetenin 1 Haziran 2009 tarihli baskısında yer alan ve Diyarbakır Kültür Sanat Festivali’yle ilgili olan haberde “yasadışı örgüt propagandası yapıldığı” iddiasıyla Terörle Mücadele Yasası (TMY) uyarınca 1 ay kapatma cezası verdi. Henüz bu karar gazete avukatlarına tebliğ edilmeden İstanbul 12. Ağır Ceza Mahkemesi’nin gazetenin 2 Haziran 2009 tarihli baskısında yer alan bir haberde “yasadışı örgüt propagandası yapıldığı” iddiasıyla TMY uyarınca 8 Haziran 2009’da tekrar 1 ay kapatma cezası daha verildi.
10 Temmuz 2009’da İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesi, İşçi Köylü Gazetesi’nin 45. sayısının 1. ve 8. sayfalarında yer alan haberler nedeniyle gazetenin yayınını 1 ay süreyle durdurdu.
Bağımsızlık, Demokrasi, Sosyalizm İçin Yürüyüş Dergisi’nin yayını, derginin 16 Ağustos 2009 tarihli 193. sayısında yer alan haberler nedeniyle, 20 Ağustos 2009’da İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 1 ay süreyle durduruldu. Ayrıca derginin 193. sayısının toplatılmasına da karar verildi.
22 Ağustos 2009’da İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, Günlük Gazetesi hakkında gazetenin 22 Ağustos 2009 tarihli baskısında yer alan ve dilbilimci Amir Hassanpour tarafından yazılan “Gelişen dünya dilbilim düzeninde dilsel haklar, devlet, pazar ve iletişim teknolojileri” başlıklı yazıda “yasadışı örgüt propagandası yapıldığı” iddiasıyla Terörle Mücadele Yasası (TMY) uyarınca 1 ay kapatma cezası verdi.
Emperyalizme ve Oligarşiye Karşı Yürüyüş Dergisi’nin yayını, derginin 23 Ağustos 2009 tarihli 13. sayısında yer alan haberler nedeniyle, 25 Ağustos 2009’da İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 1 ay süreyle durduruldu. Ayrıca derginin 13. sayısının toplatılmasına da karar verildi.
Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı, 7 Eylül 2009 tarihinde, Doğan TV Holding A.Ş, D Yapım Reklamcılık ve Dağıtım A.Ş, Doğan Prodüksiyon Hizmetleri A.Ş. ile Alp Görsel İletişim Hizmetleri A.Ş.’ye 2005, 2006 ve 2007 hesap dönemlerine ilişkin olarak yapılan vergi incelemelerinde vergi kaybına neden olunduğu iddiasıyla toplam 3 milyar 755 milyon TL vergi aslı ve cezası kesti. Vergi inceleme raporlarında kişisel değerlendirmelere ağırlık verildiğini iddia eden Doğan Yayın Holding A.Ş., vergi inceleme raporlarında, Kurumlar Vergisi Kanunu’nda yer almayan şartların öne sürüldüğü ve genel kabul görmüş yaklaşımların ötesine geçildiğini gözlemlediklerini açıkladı. Maliye Bakanlığı’nın tebliğ ettiği son vergi cezasıyla birlikte Doğan Yayın Holding ve iştiraklerine bu yıl kestiği toplam vergi cezası miktarı 4 milyar 581 milyon 265 bin 477 TL’ye ulaştı. Avrupa Gazeteciler Derneği (AEJ) Türkiye temsilcisi L. Doğan Tılıç Maliyenin Doğan Grubu’na verdiği vergi cezası için “olağanüstü ağır bir ceza” değerlendirmesinde bulunarak “Cezada grupla AKP arasındaki ilişkinin/gerilimin bir payı olmadığını düşünmek olanaksız. Genel algı ‘Doğan Grubu hükümete karşı tavrı yüzünden cezalandırılıyor’ şeklinde ve ben de bu algıyı paylaşanlardan biriyim” dedi. Uluslararası Basın Enstitüsü (IPI) tarafından yapılan açıklamada ise, “verilen cezanın konusu hakkında yorum yapabilecek durumda olamamasına karşın, bu yılın başlarındaki olaylar, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın medyaya karşı sözlü savaş başlattığını göstermektedir. IPI, vergi incelemelerinin Doğan Medya Grubunun finansal koşullarının gerçek anlamda incelenmesinden ziyade politik ve kişisel hesaplaşma olduğu endişesini taşımaktadır” denildi.
11 Eylül 2009’da İstanbul 11. Ağır Ceza Mahkemesi, haftalık yayınlanan Ezilenlerin Sosyalist Alternatifi Atılım Gazetesi’nin 11 Eylül 2009 tarihli sayısının Terörle Mücadele Yasası’nın (TMY) 7/2. maddesi uyarınca toplatılmasına ve gazetenin yayının 1 ay süreyle durdurulmasına; Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi ise 11 Eylül 2009’da gazetenin 5 Eylül 2009 tarihli sayısının TMY’nin 7/2. maddesi uyarınca toplatılmasına karar verdi.
Tutuklu Gazetecilerle Dayanışma Platformu Verilerine Göre Cezaevinde Bulunan Gazeteciler
• Abdurrahman Gök, DİHA Siirt Muhabiri, E Tipi Kapalı Cezaevi Siirt
• Ahmet Birsin, Gün TV Genel Yayın Koordinatörü, D Tipi Cezaevi Diyarbakır
• Ali Buluş, DİHA Mersin Muhabiri, Ermenek M Tipi Cezaevi Karaman
• Aylin Duruoğlu, Vatan Gazetesinin İnternet Sitesinin Yayın Yönetmeni, Bakırköy
• Kadın ve Çocuk Tutukevi İstanbul
• Barış Açıkel, İşçi Köylü Gazetesi Sahibi ve Yazı İşleri Müdürü, Kandıra 1 Nolu F Tipi Cezaevi, Kocaeli
• Bayram Namaz, Atılım Gazetesi Yazarı, 1 Nolu F Tipi Cezaevi Edirne
• Bayram Parlak, Gündem gazetesi Mersin Temsilcisi, Ermenek M Tipi Cezaevi Karaman
• Behdin Tunç, DİHA Şırnak Muhabiri, D Tipi Cezaevi Diyarbakır
• Çağdaş Küçükbattal, Atılım Gazetesi Muhabiri, Metris Cezaevi İstanbul
• Eda Ünalan, Kızıl Bayrak Dergisi Ankara Muhabiri, Sincan Kadın Kapalı Cezaevi Ankara
• Erdal Güler, Devrimci Demokrasi Gazetesi Eski Yazı İşleri Müdürü, E Tipi Cezaevi Amasya
• Erol Zavar, Odak Dergisi Sahibi ve Yazı İşleri Müdürü, Şair, Sincan F Tipi Cezaevi, Ankara
• Faysal Tunç, DİHA Şırnak Muhabiri, D Tipi Cezaevi Diyarbakır
• Füsun Erdoğan, Özgür Radyo Genel Yayın Koordinatörü, M Tipi Cezaevi Gebze Kocaeli
• Hacı Orman, Sanat ve Hayat Dergisi Genel Yayın Yönetmeni, Sincan 1 Nolu F Tipi Cezaevi, Ankara
• Halit Güdenoğlu, Yürüyüş Dergisi Sahibi ve Yazı İşleri Müdürü, Metris Cezaevi İstanbul
• Hasan Coşar, Atılım Gazetesi Yazarı, Sincan F Tipi Cezaevi, Ankara
• Hatice Duman, Atılım Gazetesi Sahibi ve Yazı İşleri Müdürü, M Tipi Cezaevi Gebze Kocaeli
• İbrahim Çiçek, Atılım Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni ve Gazeteci-Yazar, 2 Nolu F Tipi Cezaevi Tekirdağ
• İsminaz Ergün, Demokrat Radyo Çalışanı, Sincan Kadın Kapalı Cezaevi, Ankara
• Mahmut Tutal, Gündem Gazetesi Urfa Çalışanı, E Tipi Cezaevi Urfa
• Mehmet Karaaslan, DİHA Mersin Muhabiri, Ermenek M Tipi Cezaevi Karaman
• Mehmet Yeşiltepe, Devrimci Hareket Dergisi Çalışanı, 1 Nolu F Tipi Cezaevi Tekirdağ
• Metin Bulut, Yürüyüş Dergisi Sahibi ve Yazı İşleri Mürürü, Kandıra 2 Nolu F Tipi Cezaevi Kocaeli
• Mustafa Gök, Ekmek ve Adalet Dergisi Ankara Temsilcisi, Sincan F Tipi Cezaevi Ankara
• Müge Molvalı, Atılım Gazetesi Yazı İşleri Müdürü, Bakırköy Kadın ve Çocuk Tutukevi İstanbul
• Nadiye Gürbüz, Demokrat Radyo Genel Yayın Koordinatörü, Bakırköy Kadın ve Çocuk Tutukevi İstanbul
• Sedat Şenoğlu, Atılım Gazetesi Genel Yayın Koordinatörü ve Gazeteci- Yazar, 1 Nolu F Tipi Cezaevi Edirne
• Suzan Zengin, İşçi-Köylü Gazetesi Kartal Bürosu çalışanı Bakırköy Kadın ve Çocuk Tutukevi İstanbul
• Şafak Gümüşsoy, Mücadele Birliği Dergisi Eski Yazı İşleri Müdürü, Kapalı Cezaevi Amasya
• Tuncay Mat, Atılım Gazetesi Muhabiri, Metris Cezaevi İstanbul
• Vahit Yurttaş, Atılım Gazetesi Sahibi ve Yazı İşleri Müdürü, Metris Cezaevi İstanbul
• Vedat Kurşun, Azadiya Welat Gazetesi Eski Yazı İşleri Müdürü, D Tipi Cezaevi Diyarbakır
• Ziya Ulusoy, Atılım Gazetesi Yazarı, 1 Nolu F Tipi Cezaevi Tekirdağ
